Algemene beschouwing  Perspectievennota 2012-2015

Voorzitter, leden van de raad,

We spreken als raad over de begroting 2012 en verder. Het is dan verstandig om dat te doen vanuit een oordeel over de afgelopen periode en de financiële stand van zaken. Dat bepaalt immers of de richting die we gaan realistisch en haalbaar is. Het is aan de raad om zo nodig bij te sturen.

Om te beginnen herhaal ik mijn opmerking in de algemene beschouwing van vorig jaar over de realisatie van de plannen voor de Kop van de Noordstraat, ontsluiting Othene, Scheldeboulevard, Kennedylaan-West en winkelgebied Koegors. Ik kan niet zeggen dat er niet iets is gebeurd, maar concreet gerealiseerd is er niets.

De wil is er wel, maar de voortgang ligt nog steeds in de sfeer van presenteren, discussiëren en nota’s schrijven. Het lijkt langzamerhand een manier om het moment van daadwerkelijk aan de slag gaan vooruit te schuiven. Ondertussen groeit ook de portefeuille met nieuwe projecten aan. Ik noem de plannen voor de Hoekse en Axelse voetbalverenigingen, het gat van Axel, het museum van Axel, het medisch centrum van Axel, de zwembaden en de laatste fase van Rondje Kreek. Meer plannen dan geld en geen omschreven prioriteitstelling.  Van jaar tot jaar kan de volgorde veranderen of kunnen projecten uit beeld verdwijnen.

Vorig jaar zou ik mijn geld op het rondje Kreek gezet hebben – Wethouder van Hulle dacht nog vóór de bouwvak 2010 te starten, dit jaar zijn onder leiding van Wethouder Broekhuijsen de zwembaden naar de kop van het peloton opgerukt. De laatste fase rondje Kreek gaan we wellicht nooit meer meemaken, want de reservering is overgeheveld naar een reservepot die nog gevuld moet worden uit het verder vol bouwen van Othene-Zuid.  Wanneer dat zal gebeuren kan niemand voorspellen.   

Daarmee ben ik onmiddellijk bij het gebrek aan een overkoepelende visie op de ontwikkeling van onze gemeente. Volgens de VVD  moet dit als het belangrijkste probleem van ons bestuur beschouwd moet worden.  Wat we goed doen is dat we op projectniveau een goed idee hebben over het wat en hoe, maar op de vraag òf en wanneer  is geen eensluidende visie voor handen.  Elk zichzelf respecterend bestuur in Nederland heeft een  bestuursakkoord mèt een uitvoeringsprogramma, maar de coalitie in Terneuzen vindt dat niet nodig.    

Hoe gaat dat besturen op basis van een bestuursakkoord zonder programma: Iedereen in Terneuzen mag wensen indienen en de kosten krijgen een plaatsje in de meerjarenraming en soms in een begroting. Zodra  echter teveel uitgaven  gaan samenlopen, wordt er  onttrokken aan de reserves, gefaseerd, heroverwogen of gaan de lasten voor de burger omhoog - of allemaal tegelijk.  Zeker financieel kan dat op termijn alleen maar fout lopen. Ik noem u een paar kenmerken van de huidige financiële toestand:

Laat ik beginnen met vast te stellen dat er in de bijdragen van het Rijk de afgelopen 2 jaar niet noemenswaardig bezuinigd is.  Toch is in 2010 is de schuldpositie van Terneuzen gestegen met €24 miljoen van €155 miljoen naar €179 miljoen (+15,5%). Het balanstotaal steeg in die periode maar met €16 miljoen (+7,7%); in termen van de burger kun je zeggen dat de gemeentelijke hypotheek flink zwaarder geworden is.

In 2009 werd overigens ook €24 miljoen méér geleend en bedroeg de gemeentelijke schuldenstijging 18,3% bij een balanstotaalstijging van 8,9%. 

Als ik de lijn van dit college door trek naar de komende jaren, dan is Terneuzen ergens in 2013, technisch gezien, failliet want dan is de gemeentelijke schuld (€ 286 miljoen) groter dan het balanstotaal (€ 283 miljoen) van de gemeente en hebben we een negatieve reserve van € 3 miljoen! Ik wijs er op dat die reserve is nu nog positief en méér dan € 30 miljoen is!

Verder is de laatste stand van zaken, na de mei circulaire van het rijk,  zodanig dat we zonder aanvullende maatregelen in 2012 en 2013 met de begroting in de rode cijfers zitten. Ook kan niemand nog (òòk de Dethon niet)  de omvang van het tekort van de Sociale Werkvoorziening in 2012 inschatten, terwijl de
Dethon-reserve dit jaar is leeg getrokken.  

De VVD is van mening dat we dit als raad niet voor onze rekening moeten willen nemen.  Vorig jaar hebben wij voorgesteld om de gemeentelijke uitgaven te beoordelen in een discussie over wat de belangrijke en wat de minder belangrijke taken zijn die de gemeente uitvoert. Als we de volgorde van het belang van de diverse  taken met elkaar kunnen vaststellen, dan hebben we een goede maatstaf om uitgaven te beheersen. Vorig jaar heeft de raad dit voorstel echter afgewezen.  Omdat de politieke krachtsverhoudingen intussen niet veranderd zijn heeft het voor de VVD geen zin om dit pleidooi te herhalen.

De VVD heeft desondanks gezocht naar mogelijkheden om het Griekse scenario voor Terneuzen af te wenden. In de perspectievennota biedt het college aanknopingspunten om te kunnen bijsturen:

* Gestreefd wordt naar een nieuwe inrichting van voorzieningen zonder               kwaliteitsverlies.

* Uitgangspunt van het college is dat de reservepositie van de gemeente versterkt moet worden.

Wij herkennen het eerstgenoemde punt ook in de Zeeuws Vlaams brede discussie die gevoerd is in het kader van het Masterplan Voorzieningen. De VVD stelt daarom voor om juist dìt in de komende jaren te gaan doen. Wij willen in de komende periode het scenario voor herschikking van de voorzieningen tot uitvoering brengen. Dit scenario wordt in het Masterplan als volgt omschreven:      

“ ….De voorzieningen worden in afnemende mate op kernniveau aangeboden. Steeds meer voorzieningen worden centraal aangeboden en bedienen daarom een groter gebied, soms zelfs buiten de gemeente. Bereikbaarheid en daarom beschikbaarheid zijn hierbij heel belangrijk. Er wordt actief ingespeeld op veranderingen. Ze worden in hoogwaardige multifunctionele ruimtes aangeboden. Bij het aanbod spelen bedrijven een steeds grotere rol: de
vraag wordt leidend. Vrijwilligers spelen een afnemende rol in het aanbod. Dit
beeld lijkt een goed evenwicht te bieden ten opzichte van de veranderingen…..”.   

De toepassing van dit concept voor Terneuzen noemt de VVD “Terneuzen TAS-baar”. TAS staat voor Terneuzen Axel en Sas van Gent. Dit zullen de 3 dragende kernen zijn voor de voorzieningen die de gemeente haar burgers zal bieden. Om het voor de raad inzichtelijk te maken, hebben wij dit scenario doorgerekend op basis van het uitgangspunt dat de bestaande voorzieningen in stand gehouden worden maar niet vernieuwd. Geen nieuwe investeringen in de kleine kernen dus, behalve de wettelijk voorgeschreven investeringen. De voorzieningen in Terneuzen, Axel en Sas van Gent worden echter zo opgezet dat ze de regio kunnen “dragen”. 

Voor de burger zullen de gevolgen niet  ingrijpend zijn. De gemeente doet namelijk niets anders dan aansluiten bij de keuzen die de burger voor zichzelf al lang gemaakt heeft. Voor  werk en andere  privéaangelegenheden  heeft de inwoner van de kleine kern immers al lang geleden gekozen om dit niet in de eigen kern te zoeken.  Men gaat nu eenmaal graag - in willekeurige volgorde - voor boodschappen naar Sas van Gent, sport zonder tegenzin in Axel en werkt in Terneuzen. Dat kunnen we gewoon waarnemen, erkennen en er ons als gemeente bij aansluiten.

De VVD is van mening dat de gemeente hiermee haar financiën op orde kan brengen.  Wij hebben daarom de afdeling Financiën van de Gemeente gevraagd om de consequenties in jaarlijkse besparingen uit te drukken. Als we kijken naar de doorrekening (beschikbaar als bijlage), dan blijken de volgende structurele besparingen ten opzichte van de huidige PPN: 

• 2012:              € 575.338,=
• 2013:              € 780.535,=
• 2014:              € 879.789,=    
• 2015:              € 992.272,=

Als we dit afzetten tegen de laatste vooruitzichten voor 2012 en 2013, dan betekent dit dat we met deze besparingen uit de rode cijfers blijven en dat we in de jaren die volgen iets kunnen doen aan onze schuldpositie. Voor de coalitiepartijen TOP/GBK, PvdA en CDA ontstaan tevens mogelijkheden om de - in de verkiezingsprogramma’s beloofde - gelijkblijvende lasten voor de burger waar te maken.  

De VVD is van mening dat de raad hier nu voor kan kiezen, volgend jaar zal er waarschijnlijk weinig meer te kiezen zijn en zal het niet anders meer kunnen. De VVD roept de raad op om haar verantwoordelijkheid te nemen en nu te kiezen voor een financieel  duurzaam en meer toekomstbestendig beleid door
Terneuzen TAS-baar te maken!

Wij zullen daarom deze opzet als amendement op de voorgestelde perspectievennota 2012-2015 indienen.

 Ik heb gezegd.

Michiel Groeneveld, fractievoorzitter VVD